ELN Merkez Komutanlığı üyesi Pablo Beltran: Ordudan darbe beklenmelidir

Kolombiya tarihi bir seçimi geride bıraktı. Eski bir M-19 gerillası Gustavo Petro ülkenin birinci ‘sol kanat’ cumhurbaşkanı seçildi. Petro’nun seçim kampanyası sırasında toprak ıslahatı ve neoliberal siyasetlerde geri adım üzere Kolombiya için büyük kıymete sahip mevzular vardı. Ses getiren bir öbür husus ise Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) ile imzalanan barış muahedesini fiilen uygulama ve Ulusal Kurtuluş Ordusu (ELN) ile yarım kalan görüşmelere yine başlanması oldu.

Seçim sonuçlarıyla birlikte ELN, Petro’nun davetine olumlu istikamette cevap verdi. Lakin kelamlarını gerçekleştirmesi için Petro’nun önünde başta ordu olmak üzere önemli pürüzler var. Ülkede yapısal bir değişim gerçekleşmeden gerek 1980’lerde gerekse 2010’larda yaşanan başarısız barış süreçlerinin nasıl tekrarlanmayacağı ise bir öbür soru işareti. Tüm bunları ve daha fazlasını ELN Merkez Komutanlığı üyesi Pablo Beltran ile konuştuk. Beltran, Kolombiya idaresi ile yapılan lakin başarısızlıkla sonuçlanan barış görüşmelerinde ELN ismine baş müzakereciydi.

KOLOMBİYA’NIN BİRİNCİ TARİHİ SEÇİMİ DEĞİL

Kolombiya’daki seçimlerin akabinde pek çok kişi ülkede ‘tarihsel’ bir olay yaşandığını lisana getirdi. Seçilmiş Cumhurbaşkanı Gustavo Petro, adaylık süreci boyunca toprak ıslahatı, neoliberal siyasetlerde geri adım ve gerçek bir barış süreci üzere pek çok kıymetli sıkıntıya dikkat çekti. ELN de seçim sonuçlarını ‘tarihsel’ olarak pahalandırıyor mu?

Oligarşinin bütünüyle kendisine karşı birleştiği ve hilelerin yapıldığı bir seçimde bir oligarşi karşısının çokça oy alarak Kolombiya Cumhurbaşkanlığı’na gelmesi tarihi bir olaydır. Misal bir olay, bundan 75 yıl evvel Soğuk Savaş’ın başlangıcında yaşanmıştı: Liberal sosyalist bir önder, halkı oligarşiye karşı harekete geçirdi lakin 1948’de cumhurbaşkanlığına gelmesini engellemek için CIA tarafından düzenlenen suikasta kurban gitti.

Açlık ve yağma getiren neoliberal kapitalizm ülkede nüfusun yüzde 60’ını yoksulluk ve sefalet ortasında; orta sınıfın üçte birlik kısmını ise muhtaç bırakırken buna karşı üç yıldır büyük bir kararlılıkla çaba eden Kolombiya halkının değişim davetini Petro toplayabildi. Unutmamalı ki Kuzey Amerika [ABD] yanlısı rejim, protestoları ‘savaş’ olarak değerlendiriyordu; 2016 yılında barış muahedesi imzalayan FARC’ın 320 silah bırakmış eski savaşçısı suikasta uğradı. Ayrıyeten muahedenin imzalandığı tarihten bu yana bin 313 toplumsal ve çevreci başkan öldürüldü.

‘ORDUNUN DARBESİ MUHTEMELDİR’

Kolombiya Ordusu başındaki isim seçim kampanyası sırasında müdahale ederek Petro hakkında toplumsal medyada rahatsızlığını lisana getirdi. Daha sonra Petro’nun seçilmesi halinde ‘ordunun rahatsız olacağı’ tarafında önemli haberler yayınlandı. Gelecekte bir darbe tehlikesinin mümkün olduğunu düşünüyor musunuz?

Silahlı Kuvvetler, Petro idaresinin başlatma niyetinde olduğu olası ıslahatlara ya da demokratikleşme atılımlarına karşı büyük bir tehdittir. Zira ordu, 1947’den beri direkt ve ağır bir halde Pentagon tarafından eğitilip yönlendirilmiştir. Bu tarih, rejim terslerinin ‘iç düşman’ olarak değerlendirilip mümkün olan her formda ‘yok edilmesi’ gerekliliğini önüne koyan ABD’nin Ulusal Güvenlik Doktrini ile uyuşmaktadır.

1972’den beri ABD, Kolombiya halkının vahim bir halde ziyan gördüğü ‘uyuşturucuya karşı başarısız savaşını’ geliştiriyor. Natürel savaşın verdiği zararın kıymetli bir yan tesiri de oldu: Silahlı Kuvvetlerin parçalanması. Bu parçalanma, muhalefeti ezmeyi amaçlayan kirli savaşta infazcı uyuşturucu kartelleri ile yarım yüzyıllık ittifak ve bilinmeyen mutabakat süreci ile gerçekleşti ve gerisinde bir siyasi soykırım süreci bıraktı, bu süreç hâlâ sona ermiş değil.

Böylesi bir Silahlı Kuvvetlerden rastgele bir darbe, komplo ya da akın mutlaka beklenmelidir. Zira yapmayı bildikleri şey bu. Petro, daha farklı bir ‘Güvenlik Doktrini’ ve ‘insan hakları modeli’ geliştirmeye çalışırken, NATO’nun savaş planlarını Latin Amerika ve Karayipler’e taşıma gayesiyle Kolombiya topraklarını askeri üslerle dolduran ABD tarafından yönetilen güçlü bir düşmana sahip olacak.

‘BARIŞIN TOPLUMSAL ADALETTEN GEÇTİĞİ KONUSUNDA HEMFİKİRİZ’

Az evvel kabaca üzerinden geçtik fakat Petro’nun vaatlerinden biri de ‘gerçek’ bir barış süreci. Seçim sonuçlarından sonra ELN de yeni bir barış süreci hakkında olumlu görüşlerini bildirdi. ELN’nin Quito’da müzakere masasına oturduğu 2017’den bu yana neler değişti? ELN, Petro’dan ne bekliyor, hangi koşulları önüne koyuyor?

Ulusal İdare Heyetimiz, Petro’nun cumhurbaşkanlığı makamına gelişini selamladı. Barışın toplumsal adaletten geçtiği konusunda yeni idareyle hemfikiriz: Toplumsal, siyasi ve silahlı çatışmanın yarattığı çeşitli hususları çözmek için, ülkenin içinde bulunduğu problemlerin karşısına Kolombiya toplumunun diyaloğunu ve bağlayıcı iştirakini taahhüt ederek yaklaşma noktasında tıpkı düşünüyoruz. Münasebetiyle Ulusal İdare Heyetimiz irtibat masasının kurabilmesi konusunda itina göstermektedir.

Halk düşmanı dışlayıcı rejimin değişimi, siyasetin şiddetten arındırılması ve hükümeti büyük çoğunluğun hizmetine sunmayı gerektirir. İşte Kolombiyalıların ve onların içerisinde bulunan bizlerin barıştan beklentileri bunlardır.

Gerçek bir barış süreci yaşanmasının önündeki pürüzler sizce neler? Neden daha evvel pek çok kere başarısızlığa uğradığını gördük?

Egemen sınıfların ne uzlaşma dileği ve ne de ülkeyi içerisine soktukları felaketin sorumluluğunu üstlenme kapasiteleri var. Geçmişin hesabını vermekten acizler, kısa vadede geliştirilebilecek mutabakatları da yerine getiremiyorlar. Bu nedenle barışın sağlanmasını engelleyen şey, yönetici seçkinin sahip olmadığı bu barış iradesi ve âlâ niyettir.

‘ABD, FONKSİYONUNU YİTİREN KARTELLERDEN BİR BİÇİMDE KURTULUYOR’

Petro, ülkede önemli bir tesir alanına sahip Clan del Golfo Karteli üzere kümelere silah bıraktıracağı konusunda kelam verdi. Sizce bu tutulabilir bir kelam mü? Petro’nun böylesi bir atağını dayanaklar misiniz?

ABD, bölgede uyuşturucu mafyalarını kullanıyor ve fonksiyonlarını yerine getirip artık kendisine hizmet etmeyi bıraktığı vakit bir halde onlardan kurtuluyor. Pablo Escobar’ın 1993’teki Medellin Kokain Karteli’nde, 1995’teki Cali Karteli’nde, 2005’te af çıkarılan ve daha sonra 2008’de [ABD’ye] iade edilen narko paramiliterlerde durum buydu. Eski Cumhurbaşkanı J. M. Santos’un devrinde (2010-2018), Clan del Golfo Karteli ile bir muahedeye varıldı. Yarım asır evvel yapılan ve birebir nedenle cisimleşmeyen muahedeye benzerlikleri dikkat cazibeli: “1- Tüm karteller Kolombiya yargı sisteminin adaletine boyun eğecek. 2- Lakin, ABD’ye iade kabul edilmeyecek.”

Oligarşi, Kuzey Amerika imparatorluğuna kendi isteğiyle itaat etmeyi sürdürdü. ABD, ‘Suçluların İadesi Anlaşması’na uyulması gerektiğini dayattığı vakit, o zamanki Bogota Hükümeti bunu kabul etti. Kartellerin ABD’de değil; Kolombiya’da adalete teslim olmayı kabul etmiş olması nedeniyle yapılan muahede da mahvoldu.

‘KÖYLÜLERİN YASADIŞI EKİMDEN DİĞER SEÇENEĞİ YOKTU’

Kapitalist global krizin güzelce derinden hissedildiği bir vakit diliminden geçiyoruz. Kolombiya da bu krizden önemli manada etkilendi ve Kolombiya halkı sizin de bahsettiğiniz üzere neoliberal ıslahatlara karşı aylarca sokakları zapt etti. Bugün kendini daha açık bir halde gösteren ‘gıda krizi’ de dahil olmak üzere kelam konusu global krize karşı ELN’nin konumu nedir?

Otuz yıl evvel neoliberal kapitalist globalleşme Ekonomik Açılma ve Özgür Ticaret Mutabakatları (STA) üzere isimlerle ağırlaştırıldı ve o vakitler tüm üretimini ülke için yapan köylülerin tarım bölümü çökertildi; bugün Kolombiya tükettiği besinin yaklaşık yüzde 40’ını ithal ediyor. Bu nedenle köylülerin bir kısmı için ekinlerini yasadışı kullanım için yetiştirmekten öbür bir seçenek yoktu. Geri kalanı ise ismine ‘kayıt dışı iş’ de denilen atık toplayıcı olarak hayatta kalmaya çalıştıkları kentlere zorla sürüldü.

Bu can acıtan globalleşmeye karşı tahlil, ulusal üretimi güçlendirmektedir. Böylelikle Ukrayna topraklarında Rusya Federasyonu’na karşı yürütülen NATO Savaşı’nın yarattığı üzere dünyadaki besin, gübre ve yakıt krizlerinden etkilenmezsiniz ve ithalata bağımlı olmazsınız.